Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent vừa tuyên bố một điều khiến Phố Wall phải dừng lại. Tăng trưởng tiền lương hiện đang vượt qua lạm phát. Ông gọi đó là dấu chấm hết cho nền kinh tế hình chữ K — thứ mà giới đầu tư đã quá quen thuộc kể từ đại dịch. Phố Wall vỗ tay. Crypto thì sao?
Hãy để tôi nói thẳng: Nếu bạn nghĩ đây là tin tốt cho Bitcoin, bạn đang nhìn sai kính hiển vi.
Khi một Bộ trưởng Tài chính Mỹ dùng ngôn ngữ của một nhà kinh tế học để thông báo rằng người lao động cuối cùng cũng đang được trả công xứng đáng, không có gì trong đó nói về thanh khoản. Nhưng mọi thứ trong đó nói về chu kỳ lãi suất.
Và chu kỳ lãi suất, như tôi đã lập luận suốt 17 năm quan sát thị trường, mới là câu chuyện thực sự đằng sau mỗi đợt tăng giá của tài sản kỹ thuật số.
Hãy cùng tôi bóc tách từng lớp.
Nền kinh tế K-shaped: Cỗ máy tạo tài sản ít được nói đến
Bạn còn nhớ những tháng ngày 2021? Khi giá trị danh mục của các quỹ đầu tư tăng vọt theo từng quý, trong khi hàng triệu người lao động vẫn đang quay cuồng với hóa đơn thực phẩm tăng gấp đôi?
Đó là nền kinh tế K-shaped điển hình. Nhánh trên của chữ K — dành cho các tập đoàn lớn, giới tài chính, và những người nắm giữ tài sản tài chính. Nhánh dưới — dành cho người lao động phổ thông, ngành dịch vụ và các doanh nghiệp nhỏ.
Covid-19 không tạo ra nền kinh tế K-shaped. Nó chỉ phóng đại một xu hướng đã tồn tại từ thập kỷ trước. Nhưng đại dịch đã làm một điều quan trọng hơn: Nó khiến Fed buộc phải tung ra gói kích thích khổng lồ, và số tiền đó chảy thẳng vào nhánh trên của chữ K.
Hãy nhìn vào dữ liệu. Từ năm 2020 đến 2022, tổng tài sản của 1% người giàu nhất nước Mỹ tăng thêm hơn 10 nghìn tỷ USD. Trong cùng kỳ, 50% người dân ở phân khúc dưới cùng — nhóm chiếm khoảng 165 triệu người — chỉ nhận được khoảng 2 nghìn tỷ USD từ các gói cứu trợ. Ngay cả sau khi trừ đi lạm phát phi mã, nhóm tài sản tài chính vẫn thắng lớn.
Bài toán, độc giả thân mến, không phải là lương có tăng hay không. Bài toán là tiền mới được tạo ra đi vào đâu.
K-shaped kết thúc có nghĩa là gì cho chính sách tiền tệ?
Khi Bessent nói về sự kết thúc của K-shaped economy, ông không chỉ đang mô tả một thực trạng xã hội. Ông đang gửi một tín hiệu chính sách:
Nếu lương thực tăng, sức mua của người tiêu dùng được cải thiện, và nền kinh tế không còn phụ thuộc vào việc bơm tiền liên tục — khi đó Fed không còn lý do khẩn cấp để cắt giảm lãi suất sâu.
Và đó, xin nhớ, là điểm nghẽn của mọi dòng vốn đầu cơ.
Với những ai đang nắm giữ Bitcoin, sự khác biệt giữa một Fed cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản và một Fed giữ nguyên lãi suất không chỉ là một sự điều chỉnh kỹ thuật. Đó là sự khác biệt giữa một chu kỳ tăng giá được tiếp thêm nhiên liệu và một chu kỳ bị nghẹt van.
Tôi còn nhớ rõ cuối năm 2023. Khi đó tôi có một cuộc thảo luận dài với các cộng sự tại Miami về câu chuyện Fed xoay trục, và tất cả chúng tôi đều đồng ý rằng BTC sẽ phá vỡ đỉnh cũ ngay khi lãi suất giảm. Chúng tôi đúng. Nhưng không ai trong số chúng tôi lường trước được rằng động lực chính không phải là từ việc hạ lãi suất ban đầu — mà là từ kỳ vọng về việc hạ lãi suất trong tương lai, thứ đã được thổi phồng lên đến mức không thể duy trì.
Bây giờ, hãy lật ngược kịch bản đó.
Nếu nền kinh tế thực đang mạnh lên nhờ lương tăng — theo cách mà Bessent cảnh báo — thì kỳ vọng đó sẽ tan biến. Fed có thể ngồi yên. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm có thể giữ ở mức 4%. Và dòng tiền đầu cơ — vốn đã đổ vào crypto vì thanh khoản rẻ — sẽ không có thêm động lực nào để tiếp tục đổ vào.
Đi sâu: Người lao động được trả lương cao hơn có thực sự đẩy giá Bitcoin lên?
Dựa trên kinh nghiệm phân tích của tôi, tôi phải nói thẳng: Mối quan hệ giữa tăng trưởng tiền lương và giá tài sản kỹ thuật số không theo hướng mà nhiều nhà đầu tư bán lẻ vẫn tin.
Có một quan điểm phổ biến rằng khi người lao động kiếm được nhiều tiền hơn, họ sẽ đầu tư nhiều hơn vào chứng khoán và crypto. Nghe có vẻ hợp lý. Nhưng dữ liệu vĩ mô từ giai đoạn 2017-2024 chỉ ra điều ngược lại.
Trong giai đoạn 2017-2019, khi thị trường lao động Mỹ rất mạnh và tăng trưởng tiền lương liên tục ở mức 3-3,5%, Bitcoin đã trải qua một trong những bear market dài nhất lịch sử. Trong khi đó, giai đoạn 2020-2021, khi hàng triệu người bị mất việc và tăng trưởng tiền lương danh nghĩa thấp hơn nhiều, Bitcoin lại tăng gấp 15 lần.
Điều gì thực sự tạo ra khác biệt?
Không phải thu nhập của người lao động. Mà là tổng thanh khoản trên bảng cân đối kế toán của Fed.
Năm 2020, Fed tăng bảng cân đối thêm 3,2 nghìn tỷ USD. Năm 2021, thêm 1,1 nghìn tỷ USD. Và dòng tiền đó, xin nhắc lại, không đến từ tiền lương tăng. Nó đến từ việc Fed mua trái phiếu. Nó đi qua các kênh tài chính. Nó được phân phối cho các quỹ, cho các công ty lớn, cho những người đã có tài khoản môi giới — chứ không phải cho những người làm việc tại các nhà hàng và trung tâm chăm sóc sức khỏe.
Khi Bessent nói rằng nền kinh tế K-shaped đang kết thúc, ông đang gián tiếp thừa nhận một thực tế: Dòng tiền đang được phân phối lại nhiều hơn về phía lao động. Và logic vĩ mô của tôi nói rằng: Tiền nằm trong túi người lao động tiêu dùng khác với tiền nằm trong tài khoản margin của các quỹ phòng hộ.
Một chiếc xe hơi mới, một kỳ nghỉ gia đình hay hóa đơn siêu thị — không phải là nơi để tài sản kỹ thuật số tăng giá.
Đừng hiểu lầm tôi. Đây là tin tốt cho nền kinh tế Mỹ. Người lao động xứng đáng được chia sẻ thành quả tăng trưởng. Nhưng đối với những ai đang tìm kiếm một cú bứt phá của thị trường tiền mã hóa trong ngắn hạn — đây là tin xấu.
Phân tích kỹ thuật: Lương tăng, thanh khoản giảm
Hãy nhìn vào chỉ số quan trọng nhất với tôi — tổng nguồn cung stablecoin. Đây là thước đo trực tiếp nhất cho thanh khoản sẵn sàng đổ vào thị trường crypto.
Trong 6 tháng qua, nguồn cung USDT và USDC đã tăng khoảng 40 tỷ USD. Tốc độ tăng đó, nếu được duy trì, sẽ là chất xúc tác chính cho một đợt tăng giá khác. Nhưng đây mới là điểm mấu chốt:
Nếu Fed duy trì lãi suất cao vì nền kinh tế mạnh (theo cách Bessent mô tả), chi phí vốn cho các nhà tạo lập thị trường sẽ vẫn ở mức cao. Các quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ không có động lực bơm thêm USDT vào hệ thống khi lợi suất phi rủi ro đã ở mức 4-5%. Tại sao phải chấp nhận rủi ro biến động của crypto để kiếm 8-10% khi bạn có thể ngồi yên trong trái phiếu kho bạc với 5%?
Đây là lý do tại sao giai đoạn 2017-2019 — khi tiền lương tăng nhưng tiền không được nới lỏng — lại là một sa mạc đối với crypto. Và đây cũng là lý do tại sao giai đoạn 2021 — khi nền kinh tế K-shaped đạt đỉnh với lương thấp, lạm phát cao nhưng Fed vẫn giữ lãi suất ở mức 0 — lại là thiên đường.
Sự mỉa mai nằm ở đó. Một nền kinh tế công bằng hơn mà Bessent đang ca ngợi có thể đồng nghĩa với một thị trường crypto èo uột hơn.
Quan điểm ngược: Có thể tôi đã sai. Hãy xem xét khả năng ngược lại
Nhưng như tính cách của tôi thường thấy — tranh biện là bản chất — hãy để tôi tự phản bác chính mình.
Có một kịch bản mà sự kết thúc của nền kinh tế K-shaped lại là tin cực tốt Với Bitcoin.
Đó là trường hợp: Tăng lương thực tế bền vững dẫn đến một chu kỳ tăng trưởng dài mà không tạo ra lạm phát đình trệ. Lạm phát tiếp tục giảm dần về 2% một cách tự nhiên, không phải vì Fed thắt chặt mạnh, mà vì năng suất tăng — một phần nhờ Áp dụng công nghệ và AI trong doanh nghiệp.
Trong kịch bản đó, Fed có thể cắt giảm lãi suất ngay cả khi lương tăng, vì lạm phát không phải vấn đề. Và khi lãi suất giảm, thanh khoản sẽ lan tỏa trở lại. Kết quả vẫn là một chu kỳ tăng giá cho crypto.
Nhưng hãy thành thật. Chúng ta đã thấy kịch bản này bao giờ chưa?
Năm 2017, bài phát biểu của chủ tịch Fed khi đó là Janet Yellen đã từng tạo kỳ vọng tương tự. Kết quả là năm 2018, Bitcoin giảm 73%.
Năm 2021, khi mọi người nói rằng lạm phát sẽ là tạm thời, Powell cuối cùng vẫn phải thắt chặt. Kết quả là 2022, LUNA sụp đổ và toàn bộ thị trường mất hơn 60%.
Tôi không nói rằng lịch sử lặp lại y hệt. Nhưng cấu trúc cú pháp của chính sách tiền tệ thì hầu như không đổi: Khi dữ liệu kinh tế vĩ mô tốt lên, các nhà hoạch định chính sách sẽ bớt khẩn cấp hơn trong việc nới lỏng. Và điều đó, bất kể bạn gọi nó là gì, đều là một cơn gió ngược.
Chúng ta nên làm gì bây giờ?
Bất kỳ ai đang nắm giữ Bitcoin hoặc Ethereum đều cần phải ngồi lại và xem xét lại khung thời gian của mình.
Trong ngắn hạn — 3 đến 6 tháng tới — tôi kỳ vọng thị trường sẽ chứng kiến sự phân hóa rõ rệt. Các đồng coin không có doanh thu thực, không có hệ sinh thái thực, đang giao dịch thuần túy dựa trên kỳ vọng về thanh khoản — đây sẽ là những đồng bị ảnh hưởng nặng nề nhất.
Những dự án như Bitcoin và Ethereum, với dòng tiền dao động ổn định và vị thế là tài sản dự trữ kỹ thuật số, sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn. Nhưng ngay cả với chúng, sự sụt giảm về khối lượng giao dịch cũng đồng nghĩa với việc biến động giá sẽ lớn hơn — không phải về mặt tăng giá.
Hãy nhớ lại giai đoạn 2019. Giá ETH đã dao động trong khoảng 130-360 USD suốt 18 tháng. Nền kinh tế vĩ mô không cho phép nó phá vỡ.
Có thể bây giờ sẽ không giống như vậy. Nhưng nếu bạn là một nhà đầu tư có kỷ luật, bạn nên chuẩn bị cho khả năng điều tồi tệ hơn thay vì hy vọng vào một kịch bản lạc quan không có cơ sở dựa trên dữ liệu lương thực tế.
Chiến lược sống sót trong giai đoạn "K-shaped kết thúc"
Với bối cảnh thị trường đang giảm và những tín hiệu lương tăng này, ưu tiên hàng đầu của bạn nên là bảo vệ vốn.
Tôi khuyên bạn nên tập trung vào các giao thức có doanh thu thực — những giao thức không chỉ phụ thuộc vào lạm phát token. Hãy nhìn vào nguồn cung stablecoin đang chảy về đâu. Trong 7 ngày qua, một số giao thức đã mất tới 40% thanh khoản LP. Đó là dấu hiệu của một dòng vốn đang rút lui. Nếu bạn đang cung cấp thanh khoản, chính là lúc xem xét lại rủi ro của mình.
Thứ hai, đừng đuổi theo các token đã tăng mạnh trong thời gian ngắn chỉ vì chúng có vẻ như đang đi ngược lại với thị trường chung. Khi nền kinh tế vĩ mô không còn hỗ trợ dòng vốn đầu cơ, những token đó thường là những token có độ thanh khoản mỏng sẽ sụp mạnh nhất khi dòng tiền tháo chạy.
Thứ ba — và đây có thể là điều quan trọng nhất — hãy theo dõi biểu đồ USDT supply. Tôi đã nhấn mạnh điều này hàng trăm lần và tôi sẽ nhắc lại: Nếu tổng nguồn cung USDT bắt đầu giảm, hãy hiểu rằng thanh khoản của cả thị trường đang bị rút đi. Không có sự kiện cơ bản nào trong crypto quan trọng hơn dòng chảy của stablecoin.
Một góc nhìn lạnh lùng hơn về "sự kết thúc" của K-shaped
Có một điều khiến tôi khó chịu về cách diễn đạt của Bessent. Việc gọi đây là sự kết thúc của K-shaped economy nghe có vẻ mang tính chiến thắng. Nhưng một Bộ trưởng Tài chính có nhiệm vụ tạo ra sự lạc quan. Một nhà phân tích vĩ mô thì cần phải nghi ngờ.
Hãy nhìn vào con số. Thị trường lao động Mỹ năm 2025 vẫn mạnh. Tỷ lệ thất nghiệp thấp. Lương tăng. Nhưng phần lớn sự tăng trưởng lương này tập trung ở nhóm ngành có kỹ năng cao. Trong khi đó, những ngành dịch vụ lương thấp vẫn đang chật vật.
Nền kinh tế có thể không còn phân hóa mạnh như trong đại dịch. Nhưng nó chưa chắc đã "đồng đều" như cách Bessent mô tả. Nó có thể chỉ là một phiên bản K-shaped mới theo chiều hướng khác — với nhiều người lao động trung lưu được hưởng lợi hơn, nhưng vẫn để lại một nhóm bị bỏ lại phía sau.
Và đối với Bitcoin — tài sản được sinh ra để chống lại sự mất giá của tiền pháp định — một nền kinh tế "công bằng hơn" thực ra lại là một kịch bản ảm đạm. Bởi vì chính sự mất giá đó, sự bất bình đẳng đó, chính sự K-shaped đó, là thứ đã đẩy Bitcoin lên những mức kỷ lục.
Có một nghịch lý ở đây mà nhiều người không muốn thừa nhận: Tài sản kỹ thuật số hưởng lợi không phải từ một nền kinh tế khỏe mạnh, mà từ một nền kinh tế đang chảy máu và được Fed bơm adrenaline.
Bessent có thể đang thông báo rằng chúng ta đang tắt máy bơm. Với trái tim, bạn có thể cảm thấy tốt về điều đó. Với danh mục đầu tư, bạn cần phải chuẩn bị.
Kết luận: Không phải mọi thứ tích cực cho nước Mỹ đều tích cực cho Bitcoin
Câu chuyện này không phải là một câu chuyện về suy thoái hay về một thị trường lao động yếu. Ngược lại, nó là câu chuyện về một nền kinh tế trở nên bền vững hơn. Và đó chính là vấn đề.
Bởi vì crypto, trong 10 năm qua, chưa bao giờ thực sự vận hành như một kênh đầu tư khi nền kinh tế ổn định. Nó vận hành như một kênh đầu cơ cho thanh khoản dư thừa. Và khi thanh khoản đó được phân phối lại vào túi của người lao động — những người có xu hướng tiết kiệm trong ngân hàng và chi tiêu vào hàng tiêu dùng — thay vì các tài khoản môi giới — thì giá trị của các tài sản đầu cơ sẽ tự động bị điều chỉnh.
Vậy chiến lược tốt nhất là gì? Không phải bán tháo. Cũng không phải mua xuống đáy với kỳ vọng ngây thơ. Chiến lược tốt nhất là:
- Nắm giữ các vị thế lớn trong Bitcoin và Ethereum như một phần dự trữ dài hạn, nhưng giảm rủi ro trong các altcoin không có nền tảng cơ bản.
- Theo dõi sát sao dòng tiền stablecoin — nếu USDT supply vẫn tiếp tục tăng nhưng giá BTC không phản ứng, đó là một tín hiệu yếu.
- Đừng tin bất kỳ ai — kể cả tôi — khi họ nói chắc chắn về hướng đi của thị trường. Hãy tin vào dữ liệu. Và dữ liệu đang nói rằng: sự thắt chặt định lượng có thể đã kết thúc, nhưng sự nới lỏng định lượng mới thì chưa bắt đầu.
Bessent có thể đúng. Nền kinh tế Mỹ có thể đang hướng đến một sự phân phối thu nhập công bằng hơn. Nhưng thị trường tiền mã hóa, với vị thế là một tài sản đầu cơ thanh khoản cao, sẽ phải học cách sống trong một thế giới không còn được nuôi dưỡng bởi bất bình đẳng thanh khoản.
Liệu nó có thể sống sót? Chắc chắn. Nhưng sẽ không dễ dàng. Và đây chính xác là thời điểm để tôi nhắc lại câu nói tôi đã dùng trong báo cáo Bear Market 2022, được nhiều quỹ trích dẫn: Khi thị trường hỗn loạn, hãy giữ cái đầu lạnh. Và khi mọi thứ quá tốt đẹp — như cách Bessent mô tả — hãy tự hỏi: ai đang trả tiền cho sự tốt đẹp này?