Khi nhìn vào biểu đồ giá cổ phiếu của Circle Internet Group – công ty mẹ của stablecoin USDC – một con số khiến bất kỳ ai trong ngành cũng phải giật mình: từ đỉnh 299 USD xuống còn chưa đầy 75 USD. Đó là mức giảm hơn 75% chỉ trong vòng một năm kể từ khi IPO. Nhưng điều đáng nói không nằm ở sự kiện giá lao dốc, mà là những gì nó phơi bày về sức khỏe của một trong hai trụ cột thanh khoản lớn nhất thị trường crypto: USDC.
Bối cảnh: Vai trò của Circle trong hệ sinh thái Circle không phải là một dự án DeFi thông thường. Họ là nhà phát hành stablecoin USDC – loại tài sản số neo theo USD, được sử dụng rộng rãi trên các sàn giao dịch, giao thức lending, và thanh toán xuyên biên giới. Với vốn hóa thị trường khoảng 350 tỷ USD (ước tính 2025), USDC chiếm khoảng 20% thị phần stablecoin, chỉ sau Tether (USDT) với ~70%. Circle có lợi thế cạnh tranh chính là tính tuân thủ pháp lý: họ đặt trụ sở tại Mỹ, chịu sự giám sát của NYDFS (Cơ quan Dịch vụ Tài chính New York), và công bố dự trữ hàng tháng. Nhưng cổ phiếu giảm 75% đặt ra câu hỏi: liệu lợi thế đó có còn giá trị trong mắt thị trường?
Phân tích cốt lõi: Nguyên nhân nào đẩy cổ phiếu Circle xuống đáy? Dựa trên các điểm dữ liệu từ báo cáo phân tích gốc, có ba nhóm nguyên nhân chính: - Áp lực cạnh tranh từ Tether: USDT tiếp tục mở rộng thị phần, với vốn hóa vượt 1.200 tỷ USD, gấp hơn 3 lần USDC. Tether hoạt động với chi phí tuân thủ thấp hơn, cho phép họ cung cấp thanh khoản sâu hơn trên các sàn giao dịch toàn cầu. Điều này đặc biệt quan trọng trong thị trường tăng trưởng, nơi các nhà giao dịch ưu tiên tính thanh khoản hơn tuân thủ. Dù Circle có lợi thế về pháp lý, nhưng lợi thế đó chưa đủ để bù đắp cho sự thống trị của Tether. - Rủi ro pháp lý dai dẳng: Mỹ vẫn chưa có khung pháp lý rõ ràng cho stablecoin. Các đề xuất như Lummis-Gillibrand hay GENIUS Act đều bị đình trệ. Trong khi đó, SEC dưới thời Gary Gensler liên tục đưa ra các tín hiệu thắt chặt, gây áp lực lên các công ty như Circle. Nếu luật mới yêu cầu dự trữ 100% trái phiếu chính phủ ngắn hạn (thay vì cho phủ trái phiếu dài hạn), lợi nhuận của Circle sẽ giảm mạnh. - Sức khỏe tài chính và tâm lý nhà đầu tư: Nguồn thu chính của Circle đến từ lãi suất dự trữ (kho bạc Mỹ) và phí giao dịch. Khi Fed cắt giảm lãi suất, thu nhập từ dự trữ giảm. Đồng thời, khối lượng giao dịch USDC cũng phụ thuộc vào sự sôi động của thị trường crypto. Nếu thị trường giảm, cả hai nguồn thu đều bị ảnh hưởng. Kết hợp với việc cổ phiếu giảm 75%, tâm lý nhà đầu tư trở nên cực kỳ bi quan: có thể xảy ra làn sóng bán tháo từ các quỹ đầu tư, hoặc thậm chí các nhà sáng lập Circle bán cổ phiếu (chưa có dữ liệu xác nhận, nhưng đây là kịch bản thường thấy).
Góc nhìn ngược chiều: Liệu Circle có bị định giá thấp? Sau khi giảm 75%, giá cổ phiếu Circle có thể đang phản ánh quá mức các rủi ro. Nếu nhìn vào các yếu tố cơ bản: USDC vẫn duy trì neo giá 1:1, không có vụ việc mất neo nào trong 3 năm qua. Dự trữ của Circle được kiểm toán bởi Deloitte và luôn vượt quá số dư USDC đang lưu hành. Điều này trái ngược hoàn toàn với Terra (UST) hay các stablecoin thuật toán khác. Circle cũng đã xây dựng quan hệ đối tác chiến lược với Coinbase, Visa, và các ngân hàng lớn. Nếu Mỹ thông qua luật stablecoin vào năm 2025-2026, Circle sẽ trở thành “cửa ngõ” duy nhất cho các tổ chức tài chính truyền thống tham gia. Trong kịch bản đó, giá cổ phiếu hiện tại có thể là cơ hội mua vào, nhưng với rủi ro cao do sự không chắc chắn về thời gian.
Bài học cho hệ sinh thái USDC và cộng đồng crypto Sự sụp đổ của cổ phiếu Circle không trực tiếp ảnh hưởng đến USDC – stablecoin vẫn hoạt động bình thường. Nhưng nó là tín hiệu cho thấy niềm tin của thị trường vào “con đường tuân thủ” đang suy yếu. Nếu Circle mất khả năng huy động vốn hoặc bị thâu tóm bởi một đối thủ, tương lai của USDC sẽ phụ thuộc vào bên mới. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu các dự án DeFi và sàn giao dịch có nên đa dạng hóa thanh khoản stablecoin, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào một nhà phát hành dù là tuân thủ? Có lẽ đã đến lúc cộng đồng cần nhìn nhận rõ hơn: một stablecoin không chỉ cần dự trữ vững chắc, mà còn cần sức khỏe tài chính của công ty đứng sau nó.