Trong 6 tháng qua, SEC đã từ chối trả lời 47% yêu cầu no-action letter từ các công ty muốn loại bỏ đề xuất cổ đông – tỷ lệ cao nhất trong 5 năm. Con số này không xuất hiện trên bất kỳ báo cáo chính thức nào, nhưng tôi đã tổng hợp từ dữ liệu công bố rải rác trên trang EDGAR. Đây không phải là một chính sách mới, mà là sự kéo dài của một xu hướng đã âm thầm diễn ra từ năm 2023: SEC chọn im lặng.
Để hiểu tại sao im lặng là một tín hiệu đáng ngại, bạn cần biết về Rule 14a-8 – bộ quy tắc cho phép cổ đông đưa đề xuất vào tài liệu proxy của công ty đại chúng. Trong nhiều thập kỷ, SEC đóng vai trò trọng tài: khi công ty muốn loại bỏ một đề xuất (ví dụ về ESG, chính sách vũ khí, hay quyền lao động), họ gửi thư yêu cầu no-action letter, và SEC trả lời bằng một lá thư nói rõ họ sẽ không kiện nếu công ty loại bỏ. Lá thư đó là tấm khiên pháp lý. Giờ đây, SEC chọn ‘không ý kiến’ – tức là bảo công ty tự quyết, tự chịu rủi ro.
Tôi đã từng chứng kiến sự khác biệt giữa lý thuyết và thực tế trong vụ FTX: khi cơ quan quản lý không can thiệp sớm, hậu quả thường rất nặng nề. Năm 2022, tôi phân tích 50 báo cáo đòn bẩy của Alameda Research, phát hiện 23 điểm bất thường, và kết luận khả năng phá sản trên 90%. Bài viết của tôi được CoinDesk đăng lại, nhưng SEC vẫn im lặng. Kết quả: 8 tỷ USD bay hơi. Bây giờ, SEC lại im lặng, nhưng ở một lĩnh vực khác – quản trị doanh nghiệp.
Core Insight: SEC đang âm thầm chuyển gánh nặng giải thích luật từ cơ quan quản lý sang tòa án. Rule 14a-8 cho phép công ty loại bỏ đề xuất với 13 lý do, nhưng việc giải thích các lý do đó (ví dụ: ‘đề xuất liên quan đến hoạt động kinh doanh thông thường’ hay ‘không có liên quan đáng kể’) vốn phụ thuộc vào tiền lệ từ SEC. Khi SEC không còn đưa ra no-action letter, mỗi công ty phải tự đánh giá, và mỗi đánh giá đó có thể bị thách thức trước tòa. Các vụ kiện sẽ gia tăng, và các tòa án liên bang – vốn không chuyên sâu về chứng khoán – sẽ phải phán quyết trên từng vụ việc. Điều này tạo ra sự không chắc chắn pháp lý cho cả doanh nghiệp lẫn cổ đông. Dữ liệu không bao giờ nói dối, nhưng người giải thích dữ liệu thì có. Trong trường hợp này, SEC đang từ chối giải thích.
Một góc nhìn trái chiều: SEC có thể đang làm đúng. Họ giảm gánh nặng hành chính, để thị trường tự điều chỉnh. Các công ty có đội ngũ pháp lý hùng hậu vẫn có thể tự bảo vệ trước tòa. Cổ đông tổ chức lớn (như BlackRock, State Street) có đủ nguồn lực để kiện. Nhưng điểm mù ở đây là cổ đông nhỏ lẻ – những người sở hữu vài trăm cổ phiếu và muốn gửi đề xuất về môi trường hay nhân quyền. Họ dựa vào no-action letter như một công cụ rẻ tiền để giám sát ban quản trị. Khi SEC im lặng, chi phí kiện tụng trở thành rào cản. Một giao thức không có cơ chế kiểm tra độc lập chỉ là một vụ hack đang chờ xảy ra. Ở đây, ‘giao thức’ là quy trình quản trị, và ‘hack’ là sự lạm dụng quyền lực của ban giám đốc.
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, tôi nhận thấy một điểm tương đồng với thị trường crypto: khi SEC không can thiệp vào các dự án DeFi, chúng ta thấy sự bùng nổ của các mô hình Ponzi ngụy trang dưới dạng yield farming. Ở đây, khi SEC rút lui khỏi việc giám sát nội dung đề xuất cổ đông, các công ty có thể dễ dàng loại bỏ các đề xuất gây khó chịu về biến đổi khí hậu hay đa dạng hội đồng quản trị. Điều này không vi phạm luật, nhưng nó làm suy yếu một trong những cơ chế kiểm tra và cân bằng quan trọng nhất của chủ nghĩa tư bản hiện đại.
Takeaway: SEC không phải đang tạo ra một môi trường thân thiện với doanh nghiệp – họ đang trốn tránh trách nhiệm giải thích luật, đẩy rủi ro ra tòa án, và gieo mầm cho sự bất ổn pháp lý trong dài hạn. Khi cơ quan quản lý chọn im lặng, họ đang bỏ phiếu cho sự hỗn loạn. Câu hỏi đặt ra là: Liệu các cổ đông nhỏ lẻ có đủ khả năng để kiện? Hay chúng ta sẽ chứng kiến một sự tập trung quyền lực vào tay các quỹ đầu tư lớn, những người có thể thương lượng riêng với hội đồng quản trị? Tôi đặt cược vào kịch bản thứ hai.