Bybit vượt Deribit trên thị trường quyền chọn ETH: Cuộc chiến không phải về công nghệ mà về câu chuyện

Có một chi tiết mà hầu hết bản tin đều bỏ qua khi đưa tin về việc Bybit chính thức vượt Deribit về khối lượng quyền chọn ETH: đây không phải là một sự kiện công nghệ. Đây là một sự kiện tâm lý thị trường. Và nó nói lên nhiều điều về cách mà ký ức của cộng đồng tiền mã hóa vận hành hơn là về chất lượng của các sàn giao dịch. Khi tôi lần đầu đọc báo cáo của Crypto Briefing về sự thay đổi thứ hạng này, tôi đã dừng lại ở con số. Không phải vì con số đó gây sốc — Bybit đã tăng trưởng rất nhanh trong năm qua. Mà vì nó đánh dấu một sự thay đổi mang tính biểu tượng: lần đầu tiên trong lịch sử, một sàn giao dịch khác không phải Deribit dẫn đầu một phân khúc quan trọng của thị trường quyền chọn tiền mã hóa. Với một người đã theo dõi thị trường phái sinh từ năm 2017, tôi biết rõ Deribit không chỉ là một sàn giao dịch. Nó là một thể chế. Giống như cách mà nhiều người xem Bitcoin là "vàng kỹ thuật số", giới chuyên nghiệp xem Deribit là "sàn quyền chọn tiêu chuẩn". Đó là nơi mà các quỹ phòng hộ, các nhà tạo lập thị trường và các tổ chức tài chính lớn đặt lệnh. Đó là nơi mà chỉ số biến động ngụ ý của toàn bộ thị trường tiền mã hóa — DVOL — được tạo ra. Nhưng câu chuyện lần này không giống như những gì tôi từng thấy. Bối cảnh cần được phác họa rõ ràng. Deribit vẫn dẫn đầu tổng thể về thị phần quyền chọn tiền mã hóa. Nhìn vào bức tranh toàn cảnh, sàn này vẫn là ông lớn. Nhưng nếu bạn phóng to vào thị trường quyền chọn ETH — một phân khúc đang tăng trưởng chóng mặt nhờ làn sóng ETF giao ngay và nhu cầu phòng hộ từ các tổ chức — Bybit đã đứng đầu về khối lượng giao dịch. Điều gì đã thực sự xảy ra? Hãy để tôi kể lại câu chuyện này theo cách của một người từng ngồi trong phòng giao dịch, từng nhìn vào sổ lệnh và tự hỏi tại sao mọi thứ diễn ra theo cách chúng diễn ra. Đầu tiên, chúng ta phải hiểu Deribit. Đây là sàn giao dịch được xây dựng bởi những người đến từ thế giới tài chính truyền thống. Họ hiểu về quyền chọn theo cách mà các kỹ sư phần mềm thuần túy không hiểu. Họ xây dựng một công cụ khớp lệnh có độ trễ cực thấp, một hệ thống ký quỹ theo danh mục đầu tư cho phép các nhà giao dịch sử dụng vốn hiệu quả hơn, và một môi trường mà các nhà tạo lập thị trường cảm thấy an toàn khi đặt lệnh sâu. Trong nhiều năm, điều đó là đủ. Deribit không cần phải cạnh tranh về giao diện người dùng. Các quỹ phòng hộ không quan tâm đến giao diện. Họ quan tâm đến thanh khoản, độ trễ và chi phí giao dịch. Và Deribit luôn dẫn đầu cả ba. Nhưng thị trường tiền mã hóa không ngừng thay đổi. Nếu bạn nhìn vào năm 2024 và 2025, bạn sẽ thấy một sự dịch chuyển nhân khẩu học rõ rệt. Làn sóng người dùng mới không đến từ các quỹ phòng hộ chuyên nghiệp. Họ đến từ những nhà giao dịch bán lẻ đã kiếm được tiền từ các đợt tăng giá của BTC và ETH, và giờ đang tìm kiếm các công cụ phái sinh tinh vi hơn. Họ đến từ các quỹ đầu tư vừa và nhỏ ở châu Á và Trung Đông, những người không muốn trải qua quy trình vận hành phức tạp để giao dịch trên Deribit. Bybit đã nhìn thấy khoảng trống này. Sàn giao dịch có trụ sở tại Dubai này không cố gắng cạnh tranh với Deribit trên sân nhà của Deribit. Thay vào đó, họ xây dựng một trải nghiệm khác — một trải nghiệm mà những người đã quen với giao diện của Binance hoặc OKX có thể dễ dàng tiếp cận. Họ tạo ra các khóa học cho người mới bắt đầu. Họ thiết kế các sản phẩm quyền chọn với mức phí thấp hơn. Họ đưa các tính năng như quyền chọn kiểu Mỹ — thứ mà người giao dịch bán lẻ hiểu rõ hơn so với quyền chọn kiểu châu Âu mà Deribit sử dụng. Và họ đã làm một điều mà Deribit không làm: họ kể câu chuyện. Trong thị trường tiền mã hóa, câu chuyện quan trọng hơn công nghệ. Điều này nghe có vẻ phản trực giác, nhưng hãy nhìn vào lịch sử. Bitcoin không chiến thắng vì công nghệ vượt trội — nó chiến thắng vì câu chuyện về tiền tệ phi tập trung. Ethereum không chiến thắng chỉ vì hợp đồng thông minh — nó chiến thắng vì câu chuyện về "máy tính thế giới". Bybit hiểu điều này. Họ không bán quyền chọn ETH như một sản phẩm tài chính phức tạp. Họ bán nó như một cách để tham gia vào câu chuyện Ethereum. Khi ETF Ethereum giao ngay được phê duyệt ở Mỹ, Bybit nhanh chóng tung ra các chiến dịch giáo dục về cách sử dụng quyền chọn để phòng hộ danh mục ETH. Họ không chỉ nói về quyền chọn — họ nói về sự giàu có, về tương lai của tài chính phi tập trung, về việc làm thế nào mà một nhà giao dịch bán lẻ có thể bảo vệ tài sản của mình trong một thị trường biến động. Kết quả là khối lượng quyền chọn ETH của Bybit tăng vọt. Không phải vì họ có một công cụ khớp lệnh tốt hơn Deribit. Mà vì họ đã đưa quyền chọn xuống đường phố. Hãy để tôi nói rõ: phân tích kỹ thuật cho thấy Deribit vẫn có lợi thế về chiều sâu thanh khoản. Khi tôi nói chuyện với các nhà tạo lập thị trường, họ vẫn nói Deribit là nơi để đặt các lệnh lớn nhất. Độ sâu của sổ lệnh trên Deribit vượt trội so với bất kỳ sàn giao dịch tiền mã hóa nào khác. Điều này có nghĩa là nếu bạn muốn giao dịch một vị thế trị giá 50 triệu USD, bạn vẫn sẽ tốt hơn khi sử dụng Deribit. Nhưng hãy nhìn vào câu chuyện từ góc độ của một nhà giao dịch bán lẻ. Họ không có 50 triệu USD. Họ có 5.000 USD. Với số tiền đó, họ có thể giao dịch trên Deribit và đối mặt với một giao diện khó hiểu, một quy trình đăng ký phức tạp và một hệ thống ký quỹ mà họ không hiểu. Hoặc họ có thể giao dịch trên Bybit, nơi giao diện giống với những gì họ đã quen thuộc trên các ứng dụng khác, nơi họ có thể theo dõi vị thế của mình trên điện thoại di động, nơi họ có thể tham gia vào các chương trình khuyến khích. Sự lựa chọn quá rõ ràng. Điều này đưa tôi đến một quan sát quan trọng. Khi chúng ta nói về việc Bybit vượt Deribit về khối lượng quyền chọn ETH, chúng ta không thể coi đây là một sự kiện công nghệ. Đây là một sự kiện về sản phẩm phù hợp với thị trường. Bybit không phát minh ra một công nghệ mới. Họ không tạo ra một loại quyền chọn chưa từng tồn tại. Họ chỉ làm cho việc giao dịch quyền chọn trở nên dễ dàng hơn đối với một nhóm người dùng mà Deribit đã bỏ qua trong nhiều năm. Và đó là một bài học quan trọng. Nhưng có một góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn khám phá sâu hơn. Nếu bạn nhìn vào dữ liệu, bạn sẽ thấy rằng Bybit có thể đã đạt được vị trí dẫn đầu thông qua các chương trình khuyến khích và giảm phí. Điều này đặt ra một câu hỏi: liệu khối lượng này có được duy trì khi các ưu đãi biến mất? Đây là vấn đề mà tôi gọi là "sự thật của chất lượng giao dịch". Khi một sàn giao dịch đạt được khối lượng lớn thông qua ưu đãi, họ thu hút một nhóm người dùng nhạy cảm với chi phí. Những người dùng này sẽ rời đi nếu một sàn khác có ưu đãi tốt hơn. Điều này không giống như việc xây dựng một cơ sở người dùng trung thành dựa trên chất lượng sản phẩm. Deribit từng đối mặt với vấn đề này. Vào năm 2021, khi các sàn giao dịch như FTX và Binance tung ra các sản phẩm quyền chọn với mức phí thấp, khối lượng trên Deribit đã bị ảnh hưởng. Nhưng cuối cùng, sau khi FTX sụp đổ, Deribit vẫn đứng vững. Lý do rất đơn giản: các nhà giao dịch chuyên nghiệp quay trở lại với Deribit vì họ biết rằng độ sâu thanh khoản ở đó là thật. Bây giờ câu hỏi là: Bybit có thể làm cho khối lượng của họ trở nên "thật" hơn không? Tôi tin là có thể, nhưng họ cần phải làm nhiều hơn nữa. Hãy nhìn vào Open Interest — tổng giá trị của các hợp đồng chưa thanh toán. Đây là một thước đo quan trọng hơn khối lượng giao dịch vì nó phản ánh số tiền thực sự đang được đặt cược. Nếu bạn nhìn vào dữ liệu OI, Deribit vẫn dẫn đầu. Và đó là một dấu hiệu cho thấy các nhà giao dịch lớn vẫn tin tưởng Deribit hơn. Nhưng nếu Bybit tiếp tục tăng trưởng và đến một thời điểm nào đó OI của họ cũng vượt qua Deribit, thì câu chuyện sẽ khác. Điều đó sẽ xác nhận rằng sự thay đổi này không chỉ là một hiện tượng nhất thời. Về mặt quy định, Bybit có một lợi thế mà Deribit không có. Bybit được cấp phép bởi VARA — Cơ quan quản lý tài sản ảo Dubai. Điều này cho phép Bybit phục vụ các khách hàng tổ chức ở Trung Đông một cách hợp pháp. Trong khi đó, Deribit — mặc dù có trụ sở đăng ký tại Panama và hoạt động trên toàn cầu — không có một giấy phép tài chính lớn nào từ các trung tâm tài chính chính thống. Điều này tạo ra một rào cản vô hình nhưng rất thực tế khi các tổ chức tài chính truyền thống muốn tham gia vào thị trường này. Họ cần phải làm việc với các bên được quản lý. Và Bybit đang dần trở thành lựa chọn đó. Tuy nhiên, tôi không thể kể câu chuyện này mà không nhắc đến bóng ma của quá khứ. Vào tháng 2 năm 2024, Bybit đã hứng chịu một trong những vụ tấn công mạng lớn nhất trong lịch sử ngành công nghiệp tiền mã hóa. Khoảng 1,5 tỷ USD đã bị đánh cắp khỏi sàn giao dịch này bởi nhóm Lazarus Group có liên quan đến Triều Tiên. Đây là một sự kiện gây chấn động toàn ngành. Nó nhắc nhở chúng ta rằng bất kỳ sàn giao dịch tập trung nào cũng có thể là mục tiêu. Bybit đã xử lý vụ việc một cách công khai và minh bạch. Họ đã công bố bằng chứng về dự trữ và quỹ bảo hiểm. Họ đã thu hút được sự ủng hộ từ cộng đồng. Nhưng sự thật là vụ hack vẫn nằm đó — như một vết sẹo trên hồ sơ của họ. Và khi chúng ta nói về khối lượng giao dịch tăng vọt, chúng ta cần phải tự hỏi: liệu người dùng có đang chấp nhận rủi ro này một cách có ý thức, hay họ chỉ đơn giản là bị thu hút bởi phí thấp và giao diện đẹp? Tôi không có câu trả lời. Nhưng tôi có một quan sát. Thị trường tiền mã hóa có trí nhớ ngắn. Điều này vừa là điểm yếu vừa là điểm mạnh. Nó là điểm yếu vì chúng ta có xu hướng lặp lại những sai lầm lịch sử. Nó là điểm mạnh vì chúng ta có thể tha thứ và xây dựng lại. Bybit đang hưởng lợi từ trí nhớ ngắn đó. Nhưng câu hỏi đặt ra là: nếu một vụ hack khác xảy ra, liệu sự tha thứ có còn tồn tại hay không? Hãy nói về bức tranh lớn hơn. Sự trỗi dậy của Bybit trong thị trường quyền chọn ETH không chỉ là câu chuyện về một sàn giao dịch. Nó là câu chuyện về sự trưởng thành của thị trường phái sinh tiền mã hóa. Khi thị trường còn nhỏ, một sàn giao dịch duy nhất có thể thống trị toàn bộ lĩnh vực. Nhưng khi thị trường phát triển, nó trở nên đa dạng hơn. Người dùng có những nhu cầu khác nhau. Một số muốn có độ sâu thanh khoản tối đa — họ sẽ chọn Deribit. Một số muốn có trải nghiệm dễ sử dụng — họ sẽ chọn Bybit. Một số muốn có hệ sinh thái tích hợp — họ sẽ chọn Binance hoặc OKX. Sự đa cực này là một dấu hiệu lành mạnh. Nó cho thấy thị trường không còn phụ thuộc vào một điểm duy nhất. Nó cho thấy sự cạnh tranh đang thúc đẩy cải thiện chất lượng dịch vụ. Nhưng nó cũng đặt ra một thách thức: làm thế nào để người dùng có thể so sánh chất lượng giữa các sàn giao dịch khác nhau? Khối lượng là một chỉ số quan trọng, nhưng nó không phải là chỉ số duy nhất. Nếu bạn thực sự muốn đánh giá một sàn giao dịch quyền chọn, bạn cần nhìn vào độ sâu của sổ lệnh, chi phí giao dịch thực tế, chất lượng khớp lệnh, và đặc biệt là cách sàn giao dịch xử lý các tình huống biến động mạnh. Trong các đợt biến động mạnh, sự khác biệt giữa một sàn giao dịch tốt và một sàn giao dịch trung bình trở nên rõ ràng. Trên Deribit, khi thị trường lao dốc, các vị thế được thanh lý một cách trật tự. Giá khớp lệnh phản ánh đúng trạng thái thị trường. Trên Bybit, chúng ta vẫn chưa thấy một bài kiểm tra tương tự ở quy mô lớn. Đây là một khoảng trống trong dữ liệu mà tôi nghĩ rằng các nhà giao dịch nghiêm túc nên xem xét. Tôi nhớ một cuộc trò chuyện với một nhà giao dịch quyền chọn có hơn 10 năm kinh nghiệm. Anh ấy nói với tôi: "Trong thị trường này, không có gì minh bạch hơn một đợt thanh lý lớn. Nó cho bạn thấy ai là người thực sự kiểm soát sàn giao dịch." Deribit đã trải qua nhiều đợt thanh lý lớn và luôn xử lý chúng một cách chuyên nghiệp. Bybit vẫn chưa được kiểm tra. Liệu sàn giao dịch này có thể xử lý một đợt biến động tương tự như tháng 3 năm 2020, khi giá Bitcoin giảm hơn 50% trong một ngày hay không? Chúng ta không biết. Và có một khía cạnh khác mà ít người nói đến: tác động đến các giao thức DeFi. Khi các sàn giao dịch tập trung cạnh tranh nhau để giảm phí và tăng khối lượng, họ gián tiếp tạo ra áp lực lên các giao thức quyền chọn phi tập trung như Lyra hoặc Aevo. Nếu người dùng có thể giao dịch quyền chọn trên Bybit với mức phí thấp và độ sâu thanh khoản tốt, họ sẽ không có nhiều lý do để chuyển sang DeFi. Điều này có thể cản trở sự phát triển của hệ sinh thái quyền chọn phi tập trung trong dài hạn. Đó là một sự đánh đổi. Sự cạnh tranh giữa các sàn giao dịch tập trung có thể tốt cho người dùng ngay lập tức, nhưng nó cũng có thể củng cố vị thế thống trị của các bên trung gian — điều mà tiền mã hóa đã được sinh ra để chống lại. Nhưng tôi không muốn kết thúc bài viết với một cảnh báo bi quan. Tôi muốn kết thúc với một câu hỏi. Điều gì sẽ xảy ra khi Bybit không chỉ dẫn đầu về khối lượng quyền chọn ETH mà còn về Open Interest? Điều gì sẽ xảy ra khi Deribit không còn là sàn giao dịch đầu tiên mà các nhà tạo lập thị trường nghĩ đến khi đặt lệnh lớn? Câu trả lời có thể không đến sớm. Nhưng khi nó đến, nó sẽ thay đổi cách chúng ta nghĩ về thị trường quyền chọn tiền mã hóa. Nó sẽ chứng minh rằng ngay cả những người khổng lồ cũng có thể bị thách thức. Nó sẽ cho chúng ta thấy rằng trong thị trường tiền mã hóa, không có gì là mãi mãi. Và có lẽ, đó chính là điều khiến thị trường này trở nên thú vị nhất. Trước khi tôi viết phần kết, hãy để tôi chia sẻ một trải nghiệm cá nhân. Vào năm 2023, tôi đã tham gia một hội nghị về phái sinh tiền mã hóa ở Singapore. Trong một buổi tiệc, tôi ngồi cạnh một nhà giao dịch làm việc cho một quỹ phòng hộ lớn. Tôi hỏi anh ta: "Tại sao quỹ của anh vẫn giao dịch trên Deribit khi các sàn khác có phí thấp hơn?" Anh ta nhìn tôi và nói: "Vì khi tôi đặt một lệnh lớn, tôi biết nó sẽ được khớp đúng giá. Trên các sàn khác, tôi không chắc." Câu trả lời đó đã in sâu vào tâm trí tôi. Nó nhắc tôi rằng trong thị trường tài chính, niềm tin là tài sản quý giá nhất. Và niềm tin không thể được xây dựng qua một đêm. Nó được xây dựng qua nhiều năm, qua nhiều chu kỳ thị trường, qua những thời điểm khó khăn và những lần xử lý khủng hoảng. Deribit có niềm tin đó. Nhưng Bybit đang dần xây dựng niềm tin của riêng mình. Và câu hỏi đặt ra là: Bybit có thể xây dựng niềm tin nhanh hơn tốc độ Deribit mất niềm tin hay không? Nhìn vào dữ liệu khối lượng, ta có thể nói rằng câu trả lời là có. Nhìn vào dữ liệu Open Interest, câu trả lời có thể khác. Nhưng dù câu trả lời là gì, một điều đã rõ ràng: thị trường quyền chọn tiền mã hóa không còn là một cuộc chơi đơn lẻ nữa. Nó đang trở thành một cuộc cạnh tranh đa cực — và điều đó tốt cho toàn ngành. Tôi sẽ tiếp tục theo dõi câu chuyện này. Trong 6 tháng tới, nếu Bybit duy trì được vị trí dẫn đầu và bắt đầu tiến gần đến Deribit về Open Interest, tôi sẽ viết một bài phân tích chi tiết hơn về sự thay đổi cấu trúc này. Nếu Bybit không thể duy trì và Deribit giành lại vị trí số một, tôi cũng sẽ viết về điều đó. Vì đây là một câu chuyện đang diễn ra, và có lẽ, điều thú vị nhất của thị trường tiền mã hóa chính là nó mang đến cho chúng ta những câu chuyện không bao giờ kết thúc. Câu hỏi cuối cùng trong bài viết này là: liệu bạn — người đang đọc những dòng này — có đang giao dịch trên Bybit vì bạn thực sự tin vào sàn giao dịch này, hay chỉ vì nó có phí thấp hơn? Câu trả lời sẽ cho bạn biết bạn đang giao dịch như một nhà đầu tư thông minh hay chỉ là một kẻ săn mồi trong một trò chơi ngắn hạn. Hãy tự hỏi bản thân. Và hãy luôn nhớ: trong thị trường tiền mã hóa, mọi vị trí dẫn đầu đều có thể bị thách thức.