Stablecoin: Tốc Độ Giao Dịch Tăng Vọt, Nhưng Người Dùng Lẻ Vẫn Chỉ Là Con Số 0?
Tôi nhìn vào một con số: tổng tốc độ stablecoin đạt 13.56 vòng/ quý, gấp 8 lần M1 của Mỹ. Đây là dữ liệu từ báo cáo của Coinbase Institutional và Visa. Ấn tượng, phải không? Nhưng hãy bỏ qua tiêu đề gây sốc. Tôi đã dành 3 tháng để kiểm tra mã nguồn 15 ICO năm 2017, và tôi biết: những con số đẹp thường che giấu một lỗ hổng. Lỗ hổng đó tên là 'retail velocity' – chỉ 0.08 vòng/ quý. Tức là, dù stablecoin đang chuyển động như dòng thác trong thế giới tài chính, gần như không một đồng nào lọt vào tay người tiêu dùng hàng ngày. Bạn đã thấy cửa sau chưa? Tôi thấy rồi.
Hãy đặt bối cảnh. Nguồn dữ liệu đến từ Coinbase Institutional và Visa Economic Empowerment Institute – những tổ chức uy tín. Họ công bố: tổng nguồn cung stablecoin tăng gấp đôi trong năm 2025, trong khi khối lượng giao dịch thực tế nhảy lên 4-5 lần. Điều này đồng nghĩa với việc tốc độ lưu thông của đồng stablecoin (transaction volume / supply) đã tăng đáng kể. Thị trường reo hò: 'Stablecoin đang thay thế tiền mặt!'. Nhưng tôi lật lại một chi tiết: 'velocity' ở đây được tính trên tổng giao dịch, bao gồm mọi hoạt động on-chain. Còn 'retail velocity' – chỉ tính các giao dịch dưới 250 USD – chỉ là 0.08. So sánh với M1 velocity (tiền mặt + tiền gửi không kỳ hạn dùng cho tiêu dùng) là 1.65, thì stablecoin retail velocity chỉ bằng 1/20. Nghĩa là, stablecoin đang không được dùng để mua cà phê hay bánh mì, mà chỉ dùng để mua bán tài sản.
Phần cốt lõi: tôi tự hỏi, nguồn gốc của sự gia tăng tốc độ tổng thể là gì? Dữ liệu cho thấy: entity-adjusted volume (khối lượng giao dịch đã loại trừ các địa chỉ tự giao dịch với nhau) chiếm phần lớn. Hoạt động chính là: giao dịch token (swap), chênh lệch giá (arbitrage), và di chuyển tài sản thế chấp (collateral movement). Đây là những hoạt động tài chính thuần túy, không phải tiêu dùng. Tôi đã từng thử thanh khoản trên Uniswap v2 năm 2020, và biết rõ: tổn thất tạm thời (impermanent loss) là một cạm bẫy, nhưng nó tạo ra khối lượng giao dịch khổng lồ. Nói cách khác, stablecoin đang phục vụ một nền kinh tế 'nội bộ' của crypto, chứ không phải nền kinh tế thực. Chỉ có 1% tổng số giao dịch là ≤250 USD, và con số đó gần như không thay đổi trong nhiều quý.
Đây là quan điểm ngược chiều (contrarian): phe bò sẽ cãi rằng 'tốc độ tổng thể 13.56 cao hơn Fedwire 93.84? Không, Fedwire xử lý thanh toán bán buôn giữa các ngân hàng, và tốc độ của nó là 93.84 vòng/ quý – gấp 7 lần stablecoin'. Nhưng điều đó không thành vấn đề. Điều quan trọng là stablecoin đã chứng minh được khả năng thanh toán 24/7 không giới hạn, trong khi Fedwire chỉ hoạt động ngày thường. Đúng, nó có tiềm năng. Nhưng câu chuyện đang bị thổi phồng. Tôi nhìn vào dữ liệu: nếu stablecoin retail velocity không tăng từ 0.08 lên ít nhất 0.2 trong vòng 6 tháng tới, thì 'kỷ nguyên thanh toán' chỉ là ảo tưởng. Còn nếu nó tăng? Khi đó tôi sẽ công nhận. Nhưng cho đến nay, mọi thứ vẫn là giao dịch tài chính nội bộ.
Lời khuyên cuối cùng: đừng mua vào câu chuyện 'stablecoin là tiền mặt tương lai' nếu bạn chưa thấy dữ liệu thực sự từ ví của những người bán hàng rong. Hãy theo dõi entity-adjusted volume hàng tháng. Nếu nó giảm 20% liên tiếp, toàn bộ câu chuyện sẽ sụp đổ. Còn bây giờ, tôi chỉ thấy một công cụ tài chính hiệu quả, nhưng không phải tiền tệ. Và bạn biết đấy, những thứ không phải tiền tệ thì dễ bị thay thế hơn bạn nghĩ.