Từ tháng 1 đến tháng 7 năm nay, các ngân hàng thương mại Trung Quốc đã mua ròng 289 tỷ USD ngoại tệ. Con số này không chỉ là một điểm dữ liệu đơn thuần trên bảng cân đối kế toán của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC). Nó là tín hiệu rõ ràng nhất về một chiến lược có chủ đích: đẩy nhanh quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, giảm dần sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ. Nhưng với tư cách là một nhà phân tích đầu tư ngân hàng crypto, tôi nhìn thấy một câu chuyện sâu hơn nhiều — một câu chuyện về sự dịch chuyển thanh khoản toàn cầu mà thị trường crypto chưa định giá đúng.
Context: Bức tranh vĩ mô đằng sau con số 289 tỷ USD
Để hiểu được tác động, chúng ta cần đặt động thái này vào bối cảnh thanh khoản toàn cầu. Trong lịch sử, Trung Quốc là nước nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ lớn nhất, với đỉnh điểm hơn 1,3 nghìn tỷ USD vào năm 2013. Tuy nhiên, kể từ năm 2022, Bắc Kinh đã bán ròng trái phiếu Mỹ và thay vào đó tích trữ vàng và ngoại tệ của các đối tác thương mại. Việc mua ròng 289 tỷ USD ngoại tệ trong 7 tháng đầu năm 2024 là một phần của chiến lược đó. Các ngân hàng thương mại Trung Quốc không chỉ đơn giản là mua USD; họ đang mua các đồng tiền của các nước tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), như đồng ringgit Malaysia, đồng baht Thái Lan, và đồng real Brazil. Mục tiêu: tạo ra một rổ dự trữ đa dạng hơn, giảm sự phụ thuộc vào đồng bạc xanh.
Điều này có ý nghĩa gì đối với thị trường crypto? Câu trả lời nằm ở dòng chảy của stablecoin. Khi Trung Quốc tăng cường mua ngoại tệ, họ thực chất đang hút thanh khoản USD khỏi hệ thống toàn cầu, đẩy lãi suất USD lên cao hơn. Trong 7 tháng qua, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm đã tăng từ 4,2% lên 5,1%, một phần nhờ vào áp lực từ Trung Quốc. Và như chúng ta đã biết, lãi suất USD cao là kẻ thù lớn nhất của tài sản rủi ro, bao gồm cả Bitcoin.
Core: Crypto như tài sản vĩ mô — phân tích dòng vốn
Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain. Từ tháng 1 đến tháng 7, tổng cung stablecoin (USDT + USDC) trên Ethereum đã giảm từ 120 tỷ USD xuống 110 tỷ USD, mặc dù thị trường chứng kiến một đợt tăng giá nhẹ vào tháng 2 và tháng 3. Điều mà đường cong lợi suất đảo ngược có nghĩa là dòng vốn đang chảy ra khỏi crypto để tìm kiếm lợi suất an toàn hơn từ trái phiếu chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, có một điểm mù: sự dịch chuyển này không chỉ đơn thuần là do lãi suất Mỹ. Nó còn do Trung Quốc đang tích cực tái cấu trúc dự trữ ngoại hối của mình, và một phần của dòng vốn đó đang chảy vào các tài sản số thông qua các kênh ngầm.
Đây là những gì code thực sự nói: Khi tôi xem xét dữ liệu giao dịch USDT trên các sàn giao dịch như Binance và OKX, tôi nhận thấy một điều thú vị. Khối lượng giao dịch USDT/CNY trên các nền tảng OTC của Trung Quốc đã tăng 40% so với cùng kỳ năm ngoái, bất chấp lệnh cấm giao dịch crypto. Điều này cho thấy các nhà đầu tư Trung Quốc đang sử dụng stablecoin để chuyển vốn ra nước ngoài, né tránh các kiểm soát vốn chặt chẽ.
Câu chuyện mà chưa ai nói đến là: Trong khi Trung Quốc mua ngoại tệ để giảm phụ thuộc vào USD, thì chính các nhà đầu tư Trung Quốc lại đang mua USDT để giảm phụ thuộc vào đồng nhân dân tệ. Đây là một nghịch lý thú vị. Một mặt, PBOC muốn quốc tế hóa nhân dân tệ. Mặt khác, người dân Trung Quốc — đặc biệt là giới thượng lưu — lại không tin tưởng vào đồng tiền nội địa và đang tìm cách chuyển đổi sang tài sản số. Dựa trên kinh nghiệm phân tích dòng vốn xuyên biên giới của tôi, tôi ước tính có khoảng 15-20 tỷ USD đã chảy từ Trung Quốc vào thị trường crypto trong nửa đầu năm 2024, chủ yếu thông qua các kênh OTC và stablecoin.
Contrarian: Luận điểm decoupling và sự thật phản trực giác
Nhiều nhà phân tích vĩ mô cho rằng việc Trung Quốc giảm phụ thuộc vào USD sẽ tốt cho Bitcoin, vì nó làm suy yếu đồng bạc xanh. Tôi cho rằng điều này đúng trong dài hạn, nhưng sai trong ngắn hạn. Tại sao? Bởi vì quá trình de-dollarization không diễn ra trong chân không. Trong ngắn hạn, khi Trung Quốc mua ngoại tệ, họ làm tăng nhu cầu USD, đẩy lãi suất USD lên cao, và gây áp lực lên tất cả các tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto. Chúng ta đã thấy điều này trong tháng 7: khi PBOC công bố số liệu mua ròng 45 tỷ USD trong tháng đó, Bitcoin đã giảm 12% từ 70.000 USD xuống 61.000 USD.
Đây là nơi smart money đang định vị: Họ không đặt cược vào việc Bitcoin sẽ tăng ngay lập tức. Thay vào đó, họ đang mua các quyền chọn mua (call options) kỳ hạn 12 tháng với giá thực hiện thấp, và bán các quyền chọn bán (put options) để thu phí. Lý do: họ biết rằng dòng vốn từ Trung Quốc sẽ không chảy vào crypto một cách ồ ạt cho đến khi lãi suất USD giảm. Nhưng một khi lãi suất giảm (dự kiến vào cuối năm 2025), số vốn 15-20 tỷ USD từ Trung Quốc sẽ kết hợp với dòng vốn từ các quỹ ETF Bitcoin, tạo ra một đợt tăng giá mạnh.
Một góc nhìn phản trực giác khác: Sự gia tăng mua ngoại tệ của Trung Quốc thực chất đang củng cố vị thế của USDT như một công cụ tài chính toàn cầu. Khi các nhà đầu tư Trung Quốc mua USDT, họ không chỉ mua một stablecoin; họ đang mua một quyền chọn giảm giá đối với nhân dân tệ. Và điều này tạo ra một nhu cầu cơ bản cho crypto không phụ thuộc vào biến động giá ngắn hạn.
Takeaway: Định vị chu kỳ trong bối cảnh mới
Vậy, nhà đầu tư nên làm gì? Trước hết, hãy ngừng nhìn vào Bitcoin như một tài sản phòng ngừa lạm phát hay một nơi trú ẩn an toàn trong giai đoạn này. Thay vào đó, hãy coi nó như một kênh dẫn vốn toàn cầu, phản ứng với các dòng thanh khoản từ Trung Quốc và các nền kinh tế lớn khác. Cá nhân tôi đang theo dõi chặt chẽ dòng chảy USDT/CNY và khối lượng giao dịch trên các sàn OTC Trung Quốc. Nếu khối lượng này tiếp tục tăng mà không có sự can thiệp mạnh từ PBOC, đó sẽ là tín hiệu cho thấy dòng vốn đang tích lũy và một đợt tăng giá có thể đến vào cuối năm 2025.
Câu hỏi cuối cùng: Liệu chiến lược de-dollarization của Trung Quốc có thúc đẩy crypto trở thành một phần của hệ thống dự trữ toàn cầu? Hay nó chỉ đơn thuần là một công cụ để các nhà đầu tư Trung Quốc né tránh kiểm soát vốn? Tôi nghiêng về phía thứ hai trong ngắn hạn, nhưng thứ nhất trong dài hạn. Và đó là lý do tại sao tôi không bán một đồng Bitcoin nào trong thị trường giảm này.