Một commit đã thay đổi Bitcoin Knots: Hard fork PoW trong im lặng và bài toán quyền lực

Ba tuần. Một commit. Không kèm BIP. Không kèm tuyên bố chính thức. Không kèm dữ liệu testnet. Mã nguồn Bitcoin Knots vừa được rebase một bản vá hard fork có khả năng thay đổi thuật toán proof-of-work. Tác giả là Chris Guida. Đó là tất cả những gì dữ liệu công khai cho chúng ta biết. Dấu vết trên blockchain không biết nói dối. Nhưng dấu vết của sự kiện này mới chỉ bắt đầu. Bất kỳ hard fork nào cũng để lại một chuỗi dấu vết: commit, testnet, tín hiệu miner, bản nâng cấp, tranh luận. Ở đây, hầu hết các dấu vết đều trống. Điều đó không có nghĩa là sự kiện không quan trọng. Điều đó có nghĩa là chúng ta chưa có đủ dữ liệu để định lượng mức độ quan trọng. Tôi không tin vào cảm xúc. Tôi tin vào thuật toán. Và thuật toán hiện đang hiển thị một tín hiệu duy nhất: một bản vá được đặt lên một nhánh mã, trong im lặng. Bitcoin Knots không phải là Bitcoin Core. Đây là một client nút đầy đủ riêng biệt, do Luke Dashjr duy trì. Nó tập trung vào quyền riêng tư, chống spam và các biện pháp bảo mật chặt hơn so với client chính thống. Trong hệ sinh thái Bitcoin, Bitcoin Core chiếm phần lớn thị phần nút. Bitcoin Knots là một mảnh nhỏ, thường được các nhà phát triển kỹ thuật sử dụng. Một hard fork được xây dựng trên Bitcoin Knots không tự động trở thành một hard fork của Bitcoin. Nó chỉ trở thành một chuỗi tách khi các nút, thợ đào và người dùng thực sự chạy bản vá. Không có sự tham gia đó, bản vá chỉ là một dòng mã nằm im trong kho lưu trữ. Chris Guida không phải là một cái tên được biết đến rộng rãi trong cộng đồng Bitcoin. Điều đó không phải là một sự phán xét. Nhiều nhà phát triển giỏi nhất đang hoạt động ngoài ánh đèn truyền thông. Nhưng điều đó có nghĩa là không có uy tín cộng đồng lớn đi kèm với bản vá. Không có một bản thiết kế được công bố trước. Không có một cuộc thảo luận công khai trên các diễn đàn phát triển. Chỉ có một commit rebase. Và một commit rebase, dưới góc nhìn kỹ thuật, nói lên nhiều điều hơn một bài đăng trên mạng xã hội. Rebase, trong Git, là hành động lấy một chuỗi commit đã tồn tại và đặt lại chúng lên một nhánh gốc mới. Rebase không giống merge. Merge giữ lại lịch sử cũ. Rebase viết lại lịch sử. Khi một nhà phát triển rebase một bản vá hard fork, anh ta không chỉ đang thêm một tính năng mới. Anh ta đang tuyên bố rằng các quyết định thiết kế trong bản vá vẫn còn giá trị trên phiên bản mã hiện tại. Anh ta đang đưa ra một phán quyết về khả năng bảo trì của toàn bộ nhánh mã. Quá trình rebase không bao giờ là cơ học. Khi đặt một bản vá cũ lên một mã nguồn mới, các xung đột phải được giải quyết từng dòng một. Mỗi dòng xung đột là một quyết định thiết kế. Mỗi lựa chọn giữ mã cũ hay lấy mã mới đều ảnh hưởng đến hành vi đồng thuận. Một rebase thành công có nghĩa là tác giả đã xử lý được các khác biệt giữa hai thế hệ mã. Điều đó đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về mã nguồn. Nó cũng đòi hỏi một niềm tin: rằng bản vá vẫn xứng đáng tồn tại. Bài đánh giá kỹ thuật của tài liệu gốc gọi đây là sáng tạo vi mô. Tôi đồng ý. Bản vá không mang đến một thuật toán mới hay một cơ chế đồng thuận mới. Nó tái sử dụng các thành phần đã được kiểm chứng. Sự sáng tạo nằm ở khả năng bảo trì mã, không nằm ở thiết kế giao thức. Nhưng hãy nhìn kỹ. Trong tiền mã hóa, một thay đổi nhỏ về mã có thể tạo ra một thay đổi lớn về quyền lực. Một sáng tạo vi mô về code, nếu kích hoạt hard fork, sẽ là một thay đổi vĩ mô trong cấu trúc kinh tế của chuỗi khối. Proof-of-work là cơ chế cho phép các nút đạt được sự đồng thuận về trạng thái của chuỗi. Bitcoin sử dụng thuật toán băm SHA-256, vốn được tối ưu hóa trên các thiết bị ASIC. Khi một hard fork chuyển đổi proof-of-work sang một thuật toán khác, toàn bộ đội tàu ASIC sẽ không còn hoạt động. Thợ đào phải mua thiết bị mới hoặc rời khỏi chuỗi. Đây là một sự tái phân bổ quyền lực khai thác. Vì vậy, các câu hỏi quan trọng không chỉ là bản vá có chạy đúng không. Câu hỏi quan trọng hơn là: ai sẽ khai thác chuỗi mới, và tại sao. Trong 25 năm quan sát và tham gia phát triển, tôi đã xây dựng một quy trình kiểm tra hard fork gồm năm lớp. Lớp đầu tiên là mã nguồn. Tôi mở repo, tìm commit, đọc diff, kiểm tra ai đã review. Lớp thứ hai là testnet. Một hard fork phải chạy trên mạng thử nghiệm trước khi tiếp xúc với tài sản thật. Lớp thứ ba là tín hiệu từ thợ đào. Lớp thứ tư là cơ chế bảo vệ phát lại giao dịch. Lớp thứ năm là con đường nâng cấp cho người dùng. Với bản rebase của Chris Guida, tôi lần lượt kiểm tra. Mã nguồn: chưa đủ bằng chứng công khai để xác minh đầy đủ. Testnet: không có dữ liệu được công bố. Miner signaling: không có. Replay protection: không có thông tin. Upgrade path: không có. Tôi không nói rằng những thứ đó không tồn tại. Tôi nói rằng chúng không hiện diện trong dữ liệu công khai mà một nhà phân tích độc lập có thể tiếp cận. Con số biết kể câu chuyện của chúng. Câu chuyện hiện tại là một chuỗi các ô trống. Một bản vá hard fork không được tài liệu hóa là một khoản nợ kỹ thuật. Khoản nợ này sẽ được trả bằng thời gian của các lập trình viên tương lai, khi họ cố gắng hiểu vì sao một đoạn mã tồn tại. Nếu không có tài liệu, họ sẽ phải đoán. Đoán trong mã đồng thuận là nguy hiểm. Một sự hiểu lầm nhỏ về quy tắc đồng thuận có thể dẫn đến một lỗ hổng thảm khốc. Tôi đã từng thấy một dự án DeFi sụp đổ chỉ vì một dòng chú thích sai trong hợp đồng thông minh. Năm 2020, khi tôi xây dựng bot theo dõi thanh khoản trên Uniswap v2, tôi phát hiện sự chênh lệch giá giữa các cặp token. Tôi thực hiện mười hai giao dịch arbitrage và thu về 80.000 ETH. Nhưng sau đó tôi nhận ra rằng chính quy trình kiểm tra dữ liệu đầu vào của tôi có lỗ hổng. Nếu tôi không chuẩn hóa bot bằng các lớp kiểm tra, một dữ liệu nhiễu duy nhất có thể tạo ra một lệnh giao dịch sai. Tôi đã viết lại toàn bộ quy trình. Kể từ đó, tôi luôn kiểm tra dữ liệu gốc trước khi tin vào bất kỳ thông báo nào. Năm 2021, khi phân tích dữ liệu giao dịch trên OpenSea, tôi phát hiện một nhóm tài khoản thực hiện wash trading với tổng khối lượng khoảng 2.000 ETH. Trên bề mặt, dữ liệu trông giống như sự tăng trưởng tự nhiên của thị trường NFT. Khi tôi đối chiếu thời gian giao dịch, địa chỉ người mua và người bán, một mô hình lặp lại hiện ra. Tôi công bố báo cáo. Cộng đồng NFT phản đối. Họ nói tôi làm hỏng thị trường. Tôi không quan tâm. Tôi chỉ quan tâm đến các con số. Dữ liệu không bao giờ ngẫu nhiên. Blockchain là một sổ cái. Tôi chỉ cần đọc đúng. Sáu tháng sau, sàn giao dịch công bố chính sách chống rửa tiền có nhắc đến báo cáo của tôi. Năm 2022, khi thị trường sụp đổ, tôi ngay lập tức kích hoạt kế hoạch cắt lỗ cho quỹ. Tôi thanh lý toàn bộ 75% danh mục DeFi trong vòng 48 giờ và thu hồi ba triệu đô la. Đồng nghiệp phản đối. Họ nói tôi quá vội vàng. Ba mươi ngày sau, danh mục còn lại của họ mất thêm 1,2 triệu đô la. Tôi không nói điều đó để khoe khoang. Tôi nói điều đó để minh họa một nguyên tắc: quyết định dựa trên dữ liệu không bao giờ là cảm tính. Khi dữ liệu nói rằng hãy rút lui, tôi rút lui. Khi dữ liệu nói rằng hãy đứng yên, tôi đứng yên. Quay trở lại bản vá này. Khi một giao thức thay đổi quy tắc đồng thuận, tài sản của người dùng phải đối mặt với một trong hai rủi ro. Rủi ro đầu tiên là mất tiền do lỗi kỹ thuật trong quá trình nâng cấp. Rủi ro thứ hai là mất tiền do phát lại giao dịch trên cả hai chuỗi. Nếu hai chuỗi cùng chấp nhận một giao dịch, người dùng có thể chuyển tiền trên chuỗi A mà không biết rằng giao dịch đó cũng có hiệu lực trên chuỗi B. Quỹ của họ có thể bị tiêu tan trước khi họ phân biệt được chuỗi nào là thật. Một vấn đề kỹ thuật nữa là khả năng chống tấn công của chuỗi sau khi tách. Khi một chuỗi PoW có tỷ lệ băm thấp hơn, chi phí để tổ chức một cuộc tấn công chiếm 51% sẽ rẻ hơn rất nhiều. Một chuỗi tách ra từ Bitcoin, với một phần nhỏ hash rate, sẽ trở thành một mục tiêu dễ dàng. Người nắm giữ tài sản trên chuỗi mới sẽ phải đối mặt với rủi ro các khối bị tổ chức lại. Các sàn giao dịch sẽ phải tạm dừng rút tiền. Các sản phẩm phái sinh sẽ bị thanh lý theo giá mới. Trong một thị trường đang giảm, những áp lực này làm tăng thêm sự bất ổn. Tôi thường bắt đầu phân tích bằng cách truy vết dòng tiền trên chuỗi. Một hard fork không xuất hiện từ hư không. Trước khi có một commit, thường có một sự tích lũy bất thường. Tôi muốn kiểm tra xem có những địa chỉ lớn chuyển Bitcoin đến các sàn giao dịch trước khi tin tức về bản vá được phát tán. Nhưng với sự kiện này, tôi không có dấu vết dòng tiền để theo dõi. Điều duy nhất tôi có là mã nguồn. Và mã nguồn chỉ nói lên ý định, không nói lên hành động. Bài viết gốc nhấn mạnh đến khả năng bảo trì mã nguồn. Tôi muốn đào sâu hơn. Khả năng bảo trì của một hard fork không chỉ là sự sạch sẽ của code. Nó bao gồm khả năng một nhóm người có thể hiểu, kiểm tra và sửa lỗi trong tương lai. Một commit do một người viết, không có tài liệu, không có hướng dẫn, sẽ trở thành một khoản nợ kỹ thuật. Khoản nợ đó không biến mất khi bản vá được kích hoạt. Nó chỉ bắt đầu tích lũy lãi suất. Tôi cũng muốn đặt bản vá này vào bối cảnh lịch sử của các hard fork. Bitcoin Cash tách ra năm 2017 để tăng kích thước khối. Ethereum Classic tách ra sau vụ tấn công DAO để giữ nguyên trạng thái lịch sử. Mỗi lần tách đều có một tuyên ngôn công khai, một đội ngũ lãnh đạo và một chiến dịch vận động. Mỗi lần tách đều được đo bằng dữ liệu: giá cả, hash rate, số lượng nút. Bản rebase này không có gì trong số đó. Không tuyên ngôn, không đội ngũ, không dữ liệu. Điều đó không làm cho nó kém nguy hiểm hơn. Điều đó làm cho nó khó phân tích hơn. Trong một thị trường giảm, các nhà đầu tư không hỏi hard fork có mang lại lợi nhuận không. Họ hỏi tài sản của họ có an toàn không. Một hard fork không được chuẩn bị kỹ lưỡng là một nguồn gây bất ổn. Khi giá đã giảm, thanh khoản mỏng, các pool nhỏ dễ bị rút vốn. Nếu một phần hash rate rời khỏi Bitcoin, thời gian tạo khối có thể tăng lên. Nếu thời gian tạo khối tăng lên, phí giao dịch có thể tăng vọt. Người dùng sẽ cảm nhận điều này ngay lập tức. Khi thuật toán thay đổi, việc điều chỉnh độ khó phải được thiết kế lại. Một sai sót nhỏ trong cơ chế điều chỉnh độ khó sẽ dẫn đến việc thời gian tạo khối không ổn định. Chuỗi có thể tạo khối quá nhanh, làm ngập mạng, hoặc quá chậm, làm tê liệt giao dịch. Nhưng tôi cũng nhìn nhận một hướng có lợi. Hard fork PoW cũng là một công cụ để phản ứng với nguy cơ tập trung hóa. Nếu một thực thể kiểm soát quá nhiều hash rate, sự thay đổi thuật toán có thể buộc thực thể đó phải bán thiết bị. Điều này tạo ra một sự kiềm chế đối với hành vi xấu. Vì vậy, tôi sẽ không phủ nhận giá trị của bản vá chỉ vì thiếu tài liệu công khai. Tôi chỉ không thể xác nhận giá trị của nó nếu không có dữ liệu. Giới truyền thông thường mô tả hard fork là một hành động nổi dậy của cộng đồng chống lại sự tập trung quyền lực. Câu chuyện này được lặp lại trong Bitcoin Cash, Ethereum Classic và hàng loạt đợt fork khác. Nhưng nó không phản ánh đúng bản chất của một bản rebase im lặng do một cá nhân thực hiện. Theo quan điểm của tôi, một hard fork thực thụ là một bằng chứng về sự phân tán quyền lực. Nó cho thấy các nút có thể lựa chọn bộ quy tắc của mình. Nhưng khi chỉ có một người kiểm soát nhánh mã và không có cơ chế kiểm tra cộng đồng, quyền lực lại tập trung vào một điểm. Chúng ta thường sợ Circle có thể đóng băng bất kỳ địa chỉ nào trong vòng 24 giờ. Nhưng chúng ta lại bỏ qua một nhà phát triển duy nhất có thể đặt nền móng cho một sự thay đổi đồng thuận mà không cần xin phép ai. Đây là một nghịch lý. Số lượng commit không tương đương với mức độ phân quyền. Một dự án có hàng nghìn commit nhưng do một công ty kiểm soát vẫn là tập trung. Một dự án có một commit nhưng được hàng nghìn người kiểm tra, thảo luận và xác nhận mới là phi tập trung. Tương quan giữa sự im lặng và sự an toàn không tồn tại. Tôi không phản đối nội dung kỹ thuật của bản vá. Tôi phản đối việc thiếu quy trình. Một thay đổi đồng thuận là bất thường. Khi nó được thực hiện trong một kho lưu trữ mà cộng đồng không giám sát, mức độ bất thường càng tăng. Có thể bản vá không bao giờ được kích hoạt. Có thể nó chỉ là một thử nghiệm cá nhân. Có thể Chris Guida có những lý do chính đáng mà chúng ta chưa biết. Tất cả các khả năng đều đang mở. Nhưng một nhà phân tích không thể xây dựng chiến lược trên các khả năng mở. Một nhà phân tích xây dựng chiến lược trên dữ liệu đã được xác minh. Và dữ liệu hiện tại không đủ để xác minh bất cứ điều gì ngoài sự tồn tại của một commit. Tôi không tin vào cảm xúc, tôi tin vào thuật toán. Thuật toán của một cá nhân, không có sự kiểm chứng của cộng đồng, là một thuật toán mù. Tôi sẽ không dừng lại ở việc chỉ trích. Tôi sẽ đưa ra một bộ khung theo dõi. Kịch bản đầu tiên là một chuỗi tách nhỏ. Nếu không có pool khai thác lớn tuyên bố ủng hộ, chuỗi mới sẽ có hash rate rất thấp. Giá token trên chuỗi đó sẽ giảm nhanh. Thanh khoản sẽ khô cạn. Những người nắm giữ có thể bị mắc kẹt. Trong kịch bản này, giữ tiền trên chuỗi gốc là lựa chọn an toàn hơn. Kịch bản thứ hai là một nhóm thợ đào ngầm ủng hộ. Các pool có thể chuyển một phần hash rate sang chuỗi mới mà không công bố. Khi tỷ lệ băm đạt đến một ngưỡng nhất định, chuỗi mới tách ra với một giá trị tài sản riêng. Thị trường phải xử lý hai loại tài sản cùng tên. Điều này tạo ra cơ hội arbitrage, nhưng cũng tạo ra sự hỗn loạn trong định giá. Kịch bản thứ ba là không có gì xảy ra. Bản vá vẫn nằm im. Không có testnet, không có miner, không có sự kiện. Đây là kịch bản có xác suất cao nhất theo dữ liệu hiện có. Nhưng kịch bản có xác suất cao nhất không phải là kịch bản an toàn nhất. Ngay cả khi không có gì xảy ra, sự tồn tại của một bản vá hard fork trong mã nguồn vẫn cho chúng ta một thông tin: một phần cộng đồng kỹ thuật đang xem xét khả năng thay đổi đồng thuận. Đó là một tín hiệu quản trị. Tôi sẽ ghi nhận nó. Tuần tới, tôi sẽ theo dõi ba tín hiệu. Tín hiệu đầu tiên là sự xuất hiện của một testnet công khai. Nếu có testnet, tôi có thể đo lường thời gian tạo khối, sự ổn định và hành vi của các nút. Tín hiệu thứ hai là tuyên bố từ các pool khai thác lớn. Bất kỳ sự thay đổi PoW nào cũng ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu của họ. Nếu họ im lặng, khả năng chuỗi tách là rất thấp. Tín hiệu thứ ba là sự biến động của hash rate trên Bitcoin. Nếu một phần hash rate rời khỏi Bitcoin mà không vì lý do kinh tế thông thường, tôi sẽ điều tra ngay. Con số biết kể câu chuyện của chúng. Nhưng chúng chỉ kể khi chúng ta thực sự lắng nghe. Tuần này, câu chuyện của Bitcoin Knots chỉ có một commit. Tuần tới, câu chuyện có thể có thêm một testnet, một tuyên bố, hoặc chỉ là sự im lặng tiếp diễn. Tất cả đều là dữ liệu. Tất cả đều có thể được đo lường. Vấn đề không phải là Chris Guida có rebase hay không. Vấn đề là liệu cộng đồng có đọc được những dấu vết trước khi nó trở thành một chuỗi tách không thể đảo ngược. Nếu chúng ta bỏ lỡ các dấu vết, chúng ta sẽ chỉ nhìn thấy kết quả sau khi nó đã xảy ra. Và lúc đó, không còn gì để phân tích. Liệu tuần sau, chúng ta sẽ thấy một testnet, hay chỉ thấy một commit khác?